Emigreren naar Italië als DGA: exit-heffing, woonplaatsfictie en de flat tax voor nieuwkomers

Voor steeds meer DGA's is dat niet alleen een droom maar een serieuze optie. Het pand staat er, de structuur werkt, en op een gegeven moment vraag je je af: wat als ik zelf de overstap maak? Wat als Italië niet alleen mijn investering is, maar ook mijn thuis?

Emigreren naar Italië als DGA is mogelijk en voor sommigen fiscaal zelfs aantrekkelijk — zeker met de Italiaanse flat tax-regeling voor nieuwe ingezetenen. Maar er zijn ook fiscale hobbels die je moet kennen voordat je de sleutel omdraait van jouw Nederlandse woning: de exit-heffing, de woonplaatsfictie en de vraag wat er met jouw Nederlandse holding gebeurt als jij er niet meer woont.

De Nederlandse exit-heffing: de rekening bij vertrek

Wanneer je Nederland als fiscaal ingezetene verlaat en jij aanmerkelijk belang hebt in een vennootschap — wat het geval is als je 5% of meer van de aandelen in jouw holding bezit — dan legt de Nederlandse Belastingdienst op het moment van emigratie een conserverende aanslag op. Dit is de zogenaamde exit-heffing.

De exit-heffing is geen direct te betalen belasting, maar een aanslag die wordt berekend over de waarde van de aanmerkelijkbelangclaim op het moment van vertrek. De claim bestaat uit de box-2-belasting die verschuldigd zou zijn als jij op dat moment alle aandelen zou verkopen. Bij een holding met aanzienlijke reserves — inclusief het opgebouwde vastgoedbezit — kan dat een substantieel bedrag zijn.

De conserverende aanslag wordt in de meeste gevallen niet direct ingevorderd. Nederland sluit bij emigratie naar EU-landen een betalingsregeling: je hoeft de aanslag niet te betalen zolang je de aandelen aanhoudt en geen dividenden uitkeert boven een bepaald drempelbedrag. Pas als je de aandelen verkoopt of grote dividenduitkeringen doet, wordt de aanslag verrekend.

De exit-heffing is daarmee primair een cashflowvraagstuk, geen absoluut vertrekverbod. Maar het is wel een aandachtspunt dat je vroeg in de planning bespreekt — liefst een paar jaar voor de daadwerkelijke emigratie, zodat je de timing kunt optimaliseren.

Woonplaatsfictie: Nederland laat niet zo snel los

Een complicatie bij emigratie van DGA's naar Italië is de woonplaatsfictie in de Nederlandse belastingwetgeving. Artikel 7.5 van de Wet Inkomstenbelasting bepaalt dat een persoon die Nederland verlaat en aandelen heeft in een Nederlandse vennootschap, voor de toepassing van de aanmerkelijkbelang-regeling gedurende tien jaar na emigratie wordt geacht nog in Nederland te wonen — voor zover het die aandelen betreft.

Dat klinkt alarmerender dan het is in de praktijk. De woonplaatsfictie zorgt er primair voor dat dividenduitkeringen vanuit de Nederlandse holding die jij als emigrant ontvangt, in Nederland aan bronbelasting worden onderworpen — ook al woon je in Italië. Het belastingverdrag Nederland-Italië regelt vervolgens hoe die bronbelasting wordt verrekend met de Italiaanse belasting.

Na tien jaar vervalt de woonplaatsfictie volledig. Pas dan is een DGA die in Italië woont ook volledig buiten de Nederlandse fiscale grip voor zijn aanmerkelijkbelanginkomen.

De Italiaanse flat tax: het aantrekkelijke alternatief

Italië heeft een speciale fiscale regeling ingevoerd om vermogende buitenlanders aan te trekken: het regime dei neo-residenti, ook wel de flat tax voor nieuwe ingezetenen. Wie zich in Italië vestigt en de afgelopen negen van de tien jaar niet in Italië heeft gewoond, kan kiezen voor een vaste jaarlijkse belasting van €200.000 op alle buitenlandse inkomsten en vermogenswinsten — ongeacht de hoogte daarvan.

Dat is een vast bedrag, geen percentage. Een DGA die jaarlijks €500.000 aan dividenden uit zijn Nederlandse holding ontvangt, betaalt onder de flat tax €200.000 Italiaanse inkomstenbelasting over die dividenden — ongeacht het werkelijke tarief dat normaliter van toepassing zou zijn. Voor hogere inkomens is dat een dramatische belastingbesparing.

De flat tax geldt voor maximaal vijftien jaar na vestiging in Italië. Daarna valt de persoon terug in het reguliere Italiaanse belastingstelsel. De regeling geldt voor buitenlandse inkomsten; Italiaanse inkomsten — zoals huurinkomsten uit Italiaans vastgoed — blijven gewoon belast via de reguliere Italiaanse tarieven.

Er zijn aanvullende kosten: per extra gezinslid dat ook onder de regeling valt, betaal je €25.000 extra per jaar. En de regeling is niet onbeperkt beschikbaar — de Italiaanse overheid kan de voorwaarden wijzigen, zoals recent al is gebeurd met een kleine aanpassing van de regels.

Nederland + Italië: de dubbele belastingpositie

Een emigrerende DGA met een Nederlandse holding bevindt zich in een dubbele fiscale positie. In Italië is hij ingezetene en belastingplichtig voor zijn wereldwijde inkomen — tenzij de flat tax van toepassing is, waarvoor het buitenlandse inkomen forfaitair wordt belast. In Nederland is hij door de woonplaatsfictie nog tien jaar belastingplichtig voor aanmerkelijkbelanginkomen.

Het belastingverdrag Nederland-Italië regelt hoe die twee claims op elkaar worden afgestemd. In de meeste gevallen heeft Nederland het recht om bronbelasting in te houden op dividenden die vanuit de Nederlandse holding worden uitgekeerd, en Italië verleent verrekening van die bronbelasting op het totale belastingbedrag.

Onder de flat tax is die verrekening beperkt: je betaalt een vast bedrag ongeacht de hoogte van de buitenlandse inkomsten, en de verrekening van Nederlandse bronbelasting speelt een minder directe rol. Dit maakt de interactie tussen de woonplaatsfictie en de flat tax complex — en vraagt om specialistisch advies van een fiscalist die beide stelsels diep kent.

Praktische stappen bij emigratie als DGA

Als je emigratie naar Italië serieus overweegt, zijn er een aantal stappen die je zet — bij voorkeur ruim van tevoren. Bespreek de exit-heffing met jouw Nederlandse fiscalist en bereken de omvang van de conserverende aanslag. Dat geeft een reëel beeld van de fiscale last bij vertrek en de betalingsregeling die je kunt treffen met de Belastingdienst.

Laat toetsen of de flat tax-regeling voor jou van toepassing kan zijn en of de €200.000 per jaar aantrekkelijker is dan het reguliere Italiaanse belastingstelsel op basis van jouw verwachte inkomstenprofiel. Voor DGA's met substantiële dividendinkomsten is de flat tax in de meeste gevallen de betere keuze.

Zorg dat de structuur van de Nederlandse holding en de Italiaanse SRL's goed is gescheiden voordat je emigreert. Een holding die zowel een actieve Nederlandse onderneming bevat als Italiaans vastgoed, is na emigratie lastiger te beheren. Overweeg of het vastgoed in een aparte entiteit moet worden ondergebracht vóór de emigratie.

En ten slotte: deregistreer je tijdig bij de Nederlandse gemeente en registreer je tijdig bij de Italiaanse gemeente (Comune). De fiscale woonplaats wordt primair bepaald door de feiten — waar je feitelijk leeft, werkt en woont — maar de formele registratie is een belangrijk ondersteunend bewijs.

Lees ook ons artikel over schenken of erven van Italiaans vastgoed vanuit de holding en lange-termijn vermogensstrategie voor DGA's. De complete gids voor vastgoed via je holding geeft het totaalplaatje.

Disclaimer: De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter algemene oriëntatie. Emigratiefiscaliteit is een van de meest complexe terreinen van het belastingrecht. Raadpleeg altijd een gespecialiseerde fiscalist met kennis van zowel het Nederlandse als het Italiaanse belastingrecht voordat je stappen zet richting emigratie.

Veelgestelde vragen

• Wat is de exit-heffing en moet ik die direct betalen bij emigratie naar Italië?
  De exit-heffing is een conserverende aanslag die de Belastingdienst oplegt over de opgebouwde aanmerkelijkbelangclaim op het moment van vertrek. Bij emigratie naar een EU-land hoef je deze aanslag doorgaans niet direct te betalen: er geldt een betalingsregeling zolang je de aandelen aanhoudt en geen grote dividenduitkeringen doet. Pas bij verkoop van de aandelen of grote uitkeringen wordt de aanslag verrekend.

• Wat is de Nederlandse woonplaatsfictie en hoe lang geldt die?
  De woonplaatsfictie bepaalt dat een geëmigreerde DGA gedurende tien jaar na vertrek voor de aanmerkelijkbelangregeling nog als Nederlands ingezetene wordt beschouwd. Dit zorgt ervoor dat dividenden vanuit de Nederlandse holding in Nederland aan bronbelasting worden onderworpen, ook al woont de DGA in Italië.

• Wat is de Italiaanse flat tax en voor wie is die interessant?
  De flat tax voor nieuwe ingezetenen (regime dei neo-residenti) is een vaste jaarlijkse belasting van €200.000 op alle buitenlandse inkomsten, ongeacht de hoogte. De regeling geldt voor maximaal vijftien jaar en is interessant voor DGA's met substantiële buitenlandse inkomsten — bij inkomens boven circa €400.000 tot €500.000 per jaar is de flat tax doorgaans voordeliger dan het reguliere Italiaanse tarief.

• Heeft emigratie naar Italië gevolgen voor mijn Nederlandse holding?
  Ja. Je blijft door de woonplaatsfictie tien jaar belastingplichtig in Nederland voor aanmerkelijkbelanginkomen vanuit de holding. Bovendien kan de structuur van de holding relevant zijn voor de vraag of de holding een vaste inrichting in Italië krijgt als jij feitelijk vanuit Italië de holding bestuurt. Laat dit toetsen vóór emigratie.

• Moet ik mijn holding herstructureren voordat ik emigreer?
  In veel gevallen is dat verstandig. Als de holding zowel een actieve Nederlandse onderneming als Italiaans vastgoed bevat, is het logisch om het vastgoed in een aparte entiteit onder te brengen vóór emigratie. Zo houd je de activiteiten gescheiden en vermijd je dat de holding na emigratie als deels in Italië gevestigd wordt aangemerkt.